Oto ses sistemi montajı, cihazların yerine oturtulması değil, belirli bir sırayla yürüyen bir elektrik ve akustik işidir. Doğru sıra şudur: önce sistem planı ve kablo güzergâhı belirlenir, sonra besleme ile şase hattı çekilir, ardından hoparlörler, sonra amfi ve ses işlemcisi, en son subwoofer bağlanır; iş ayar ve dinleme kontrolüyle kapanır. Bu sıra bozulduğunda çıkan uğultu, güç düşüklüğü ve sigorta atması çoğu zaman cihaz arızası değil, montaj sırası hatasıdır.
Montaj hangi sırayla yürür?
Aşağıdaki sıra, tek çift hoparlör değişiminden amfi ve subwoofer eklenen tam kuruluma kadar aynı kalır; yalnızca atlanan adım sayısı değişir.
- Plan ve ölçüm: Aracın mevcut düzeni incelenir. Fabrika amfisi var mı, kapı hoparlörü hangi çapta, bagajda ne kadar hacim kullanılabilir, akü ve sigorta kutusu nerede duruyor? Bu adım atlandığında çoğu zaman yanlış çaplı hoparlör ya da sığmayan kutu ile karşılaşılır.
- Besleme ve şase: Amfi kullanılacaksa akü tarafından bagaja giden ana besleme kablosu ve akü yakınına konan ana sigorta ilk işte çekilir. Şase noktası, boyası alınmış temiz metal gövdeye bağlanır.
- Sinyal hattı: Ekrandan ya da yüksek seviye çıkıştan amfiye giden sinyal kabloları, besleme kablosunun geçtiği taraftan değil, aracın karşı tarafından çekilir.
- Hoparlörler: Kapı ve torpido hoparlörleri yerine takılır, gerekiyorsa ara aparat ile oturtulur, sac üzerine titreşim bandı uygulanır.
- Amfi ve işlemci: Amfi, ısı atabileceği, su değmeyecek ve bagaj kapağına çarpmayacak bir yere sabitlenir. Ses işlemcisi kullanılacaksa sıraya amfiden önce girer.
- Subwoofer ve ayar: Kutu yerleştirilir, faz ve kazanç ayarı yapılır, kesim frekansları bölünür, sistem yüksek seviyede dinlenerek kontrol edilir.
Araçta hangi parçalar sökülür?
Ses sistemi montajı, kablonun görünmemesi için aracın iç kaplamalarının bir bölümünün sökülmesini gerektirir. Sökülen parça sayısı sistemin büyüklüğüne göre artar.
| Bölge | Sökülen parça | Neden gerekir |
|---|---|---|
| Kapılar | Kapı döşemesi, su keçesi kenarı | Hoparlör yuvası, kablo körüğü ve titreşim bandı |
| Ön konsol | Ekran çerçevesi, konsol kaplaması | Sinyal çıkışı ve kumanda kablosu bağlantısı |
| Eşik ve halı kenarı | Kapı eşik çıtaları | Besleme ve sinyal kablosunun gizli güzergâhı |
| Motor bölümü | Akü kutup kapağı, körük lastiği | Ana besleme ve ana sigorta bağlantısı |
| Bagaj | Yan kaplama, zemin paneli | Amfi sabitleme, şase noktası, kutu yerleşimi |
Bu parçalar klips ile tutar ve soğuk havada kırılmaya yatkındır. Döşeme sökümünün plastik kaldırma takımıyla yapılması, montajın görünmeyen ama en çok fark edilen tarafıdır: iş bittiğinde araçta gıcırtı kalmaması buna bağlıdır.
Montaj süresini belirleyen etkenler
Aynı cihaz seti iki ayrı araçta aynı sürede takılmaz. Araç görülmeden kesin süre söylenmesi doğru olmaz; işin uzunluğunu şunlar belirler:
- Sistemin kapsamı: Yalnızca ön hoparlör değişimi en kısa iştir. Amfi, işlemci ve subwoofer eklendiğinde kablolama işi hoparlör işinin önüne geçer.
- Fabrika amfisi: Fabrikadan amfili araçta sinyalin nereden alınacağı ayrı bir çözüm gerektirir ve işi uzatır.
- Kablo güzergâhı: Akü ile bagaj arasındaki körük lastiğinin durumu ve eşik altındaki hava yastığı kablolarının konumu güzergâhı belirler.
- Yalıtım isteği: Kapı sacına titreşim bandı uygulanması ayrı bir iştir, kapı başına ek zaman ister.
- Kutu işi: Hazır kutu yerine araca özel kutu yapılacaksa iş ölçü almayla başlar ve aynı randevuya sığmaz.
Besleme, şase ve sinyal hattı neden ayrı geçer?
Araçta uğultunun en bilinen kaynağı, güç kablosu ile sinyal kablosunun yan yana uzun mesafe gitmesidir. Güç kablosu çevresinde oluşan manyetik alan düşük seviyeli sinyal hattına bulaşır ve motor devriyle değişen bir vınlama olarak hoparlörden duyulur. Bu yüzden besleme bir taraftan, sinyal diğer taraftan çekilir; kesişmek zorundaysa dik açıyla kesişir.
Şase de aynı mantıkla tek noktadan verilir. Amfi bagajda bir yere, ekran konsolda başka bir noktaya şaselenirse iki nokta arasındaki küçük gerilim farkı yine uğultu üretir. Şase kablosunun kısa olması ve boya altındaki metale basması, besleme kablosunun kesitinden daha çok fark yaratır.
Montaj bittikten sonra yapılan ayarlar
Takılan sistem, ayar yapılmadan kapasitesinin bir bölümünü kullanır. Montaj sonunda sırayla şunlar yapılır:
- Kazanç ayarı: Amfi kazancı, kaynağın bozulmaya başladığı seviyenin altında bırakılır. Kazanç bir ses düğmesi değildir; sonuna kadar açmak hoparlöre zarar verir.
- Kesim frekansları: Subwoofer alt bandı, kapı hoparlörleri orta ve üst bandı alacak biçimde bölünür. Bu bölme yapılmazsa kapı hoparlörü kaldıramayacağı alt bası sürmeye çalışır.
- Faz kontrolü: Subwoofer ile ön hoparlörler ters fazdaysa bas eksik duyulur. Kontrol dinlenerek ve faz anahtarı çevrilerek yapılır.
- Yük ve ısı kontrolü: Sistem bir süre yüksek seviyede çalıştırılır, amfi gövde sıcaklığı ve sigorta durumu izlenir.
Kısa kontrol listesi
Montaj teslim alınırken şu maddelere bakılması, sonradan çıkacak sorunların çoğunu baştan görmeyi sağlar:
- Ana sigorta aküye yakın takılı mı?
- Kontak kapalıyken sistem tam kapanıyor, bekleme akımı çekiyor mu?
- Kapı döşemeleri gıcırtısız kapanıyor, klipsler tam oturmuş mu?
- Motor çalışırken ve devir yükselirken hoparlörden vınlama geliyor mu?
- Bagajdaki amfi ve kutu sabit mi, fren yapınca oynuyor mu?
WebTeknoGaraj, araç ses sistemi montajını bu sırayla yürütür ve işi ayarı yapılmış, kablosu gizlenmiş hâlde teslim eder. Sistem planının aracın mevcut düzenine göre kurulması, eklenen cihazdan beklenen farkı belirleyen ilk adımdır.