Araç amfisi için üç yaygın yer vardır: ön koltuk altı, bagaj zemini ve arka koltuk arkalığı. Hangisinin seçileceğini amfinin gövde boyutu, ısıyı atma biçimi ve aracın kasa tipi belirler; bu yüzden amfi yerleşimi estetik değil, ısı ve erişim kararıdır.
Doğru yer seçilmediğinde ortaya çıkan sorunlar birbirine benzer: cihaz uzun yolda kısık sesle çalışmaya başlar, koruma devresine düşer, ayar vidalarına ulaşmak için yarım saat söküm gerekir ya da bagajda kullanılabilir yer kalmaz. Aşağıdaki ölçütler, montaj öncesinde bu dördünü birlikte tartmanızı sağlar.
Yerleşimi belirleyen dört ölçüt
Uygulama noktasında amfi yerini seçerken sırayla şu dört soru sorulur:
- Isı nasıl atılacak? Amfi gövdesi soğutucu kanatlıysa ısıyı havaya verir; kanatların önü kapanırsa cihaz kendini korumaya alır. Halı, koltuk döşemesi veya yük battaniyesi bu kanatların üzerine gelmemelidir.
- Servise erişim var mı? Kazanç (gain), alçak geçiren filtre ve faz ayarı montajdan sonra da bir kez daha yapılır. Erişilemeyen bir amfi, her ayarda söküm işçiliği demektir.
- Yolcu ve yük güvenliği ne olacak? Sabitlenmeyen bir amfi, ani frende bagajda yer değiştirir. Kaide ve vidalama, yerleşim kararının ayrılmaz parçasıdır.
- Kablo mesafesi ne kadar uzayacak? Sinyal kablosu uzadıkça güzergâh planı zorlaşır; besleme hattının ayrı taraftan geçmesi gereken mesafe de artar.
Üç yerleşimin karşılaştırması
| Yerleşim | Uygun amfi tipi | Isı ve hava | Servis erişimi | Dikkat edilen nokta |
|---|---|---|---|---|
| Ön koltuk altı | İnce gövdeli, düşük profilli | Sınırlı; döşeme ve ayak boşluğu havayı keser | Koltuk geri alındığında kısmi | Koltuk kızağı, koltuk altındaki soketler ve ayak ısıtma kanalı |
| Bagaj zemini | Orta ve büyük gövde | Kapak kapalıyken ısınır, açıkken iyi | Bagaj açıldığında tam | Düz kaide şart; üzerine yük konulmayacak şekilde planlanır |
| Arka koltuk arkalığı | Orta gövde | Orta; dikey montaj ısıyı yukarı atar | Koltuk katlandığında erişilir | Katlanır koltukta kablonun sıkışmaması |
| Bagaj yan duvarı veya kutu üstü | Orta ve büyük gövde | İyi; dikey yüzey hava dolaşımına açık | Tam | Subwoofer kutusuna montajda titreşim yalıtımı |
Küçük bir hatchback'te bagaj zemini zaten dar olduğu için arkalık ya da yan duvar öne çıkar. Station ve SUV kasalarda bagaj zemini rahattır, ancak bagajı düzenli yük taşımak için kullanan sürücüde amfi yan duvara alınır. Koltuk altı yerleşimi ise yalnızca ince gövdeli cihazlarda ve ayak boşluğu geniş araçlarda tercih edilir.
Sedan kasalarda bagaj ile kabin arasındaki geçiş daha dar olduğu için kablo güzergâhı yerleşim kararını belirleyen asıl kısıt hâline gelir. Arka koltuk arkalığı katlanabiliyorsa cihaz oraya alınır, katlanmıyorsa yan duvar tercih edilir. Ticari panelvan ve minibüs gövdelerinde ise yük bölmesi açıkta kaldığı için amfi, yükün çarpamayacağı bir yan duvar bölgesine ve mutlaka koruma altına monte edilir.
Birden fazla kutu varsa yerleşim nasıl planlanır?
Sistemde iki amfi ya da ayrı bir işlemci kutusu bulunduğunda yerleşim artık tek cihazın değil, bir kutu grubunun planıdır:
- Kutular yan yana değil, aralarında hava boşluğu kalacak şekilde dizilir; iki soğutucu yüzeyin karşı karşıya gelmesinden kaçınılır.
- Üst üste istiflemek gerekiyorsa aralarına ara kaide konur ve en çok ısınan cihaz üste alınmaz.
- Ayar vidaları aynı yöne bakacak şekilde yerleştirilir; böylece tek söküm hareketiyle her iki cihaza erişilir.
- Grup tek bir kaide üzerine kurulursa kaide bagaj zeminine sabitlenir, cihazlar da kaideye ayrı ayrı vidalanır.
- Kutu sayısı arttıkça bagaj kaybı da büyür; bu yüzden plan, cihaz alınmadan önce ölçüyle yapılır.
Isı ve havalandırma: montajın en çok atlanan tarafı
Amfiler ısınır; bu arıza değil, çalışma biçimidir. Montajda yapılan iş, bu ısıyı dışarı atacak yolu açık bırakmaktır.
- Soğutucu kanatların üzerine ve yanına boşluk bırakılır. Bırakılacak boşluk için cihaz kılavuzunda yazılı değer esas alınır; kılavuzda bir ölçü verilmemişse kanatların hiçbir yüzeye değmemesi aranır.
- Amfi, halı altına ya da kapalı bir kutu içine gömülmez. Kapalı hacimde cihaz kendi ısıttığı havayı yeniden emer.
- Fanlı modellerde fan girişi döşemeye bakacak şekilde monte edilmez; emiş yönü serbest kalmalıdır.
- Dikey montaj, yatay montajdan daha iyi hava dolaşımı sağlar. Yan duvar yerleşiminin tercih edilme nedeni budur.
- Isıya duyarlı yüzeyler değerlendirilir: egzoz hattına yakın bagaj zemini bölgeleri ve arka cam altındaki güneş gören alanlar ikinci seçenek olarak bırakılır.
Sabitleme, kaide ve titreşim
Amfi doğrudan sac üzerine vidalanmaz. Uygulamada sıra şöyledir:
- Yerleşim noktası işaretlenir ve altına düz bir kaide hazırlanır; kaide, cihazı sac yüzeyinden ayırır ve vida yükünü dağıtır.
- Vida yönü ve uzunluğu, sacın arkasında ne olduğu görülerek seçilir. Yakıt hattı, fren hattı, yedek lastik yuvası ve kablo demetlerinin geçtiği yerler delinmez.
- Cihaz ile kaide arasına titreşim yalıtımı konur. Subwoofer kutusu üzerine montajda bu katman zorunludur; aksi hâlde kutunun titreşimi doğrudan cihaza biner.
- Sabitleme bittikten sonra cihaz elle itilerek kontrol edilir; oynama kalmamalıdır.
- Söküm gereken durumlar düşünülerek vidalara erişim serbest bırakılır.
Kablo güzergâhı ve bağlantı sırası
Yerleşim kararı verildikten sonra iki güzergâh planlanır: besleme hattı ve sinyal hattı. İkisi aracın aynı tarafından, yan yana geçirilmez; sinyal kablosu bir taraftan, besleme diğer taraftan çekilir. Besleme kablosunun kesiti, ana sigortası ve şase noktasının nasıl seçildiğini ayrı yazıda ele aldık: ses sisteminde kablo kesiti, sigorta ve şase noktası. Amfinin kaç kanallı olacağına karar vermediyseniz oto amplifikatör kaç kanal yazısı yerleşim planından önce okunur, çünkü kanal sayısı cihazın gövde boyutunu da değiştirir.
Özet: montaj öncesi karar listesi
- Cihazın gövde ölçüsü ve soğutma biçimi belirlenir.
- Aracın kasa tipine göre koltuk altı, bagaj zemini, arkalık ve yan duvar sıraya konur.
- Isı atma yolu açık bırakılabiliyor mu diye bakılır; bakılamıyorsa yerleşim değiştirilir.
- Ayar vidalarına montajdan sonra ulaşılabileceği doğrulanır.
- Kaide, vida yönü ve titreşim yalıtımı planlanır.
- Besleme ve sinyal güzergâhları ayrı taraftan geçecek şekilde çizilir.
WebTeknoGaraj, araç ses sistemi kurulumunu İstanbul'daki uygulama noktasında yapar; amfi yerleşimi aracın kasası görüldükten sonra kararlaştırılır.