Start-stop sistemli araçta park modu bağlantısı, eksi kablosunun akü kutbuna değil aracın şase noktasına bağlanmasıyla kurulur ve cihazın kesme eşiği sıradan aküye göre daha erken kesecek biçimde seçilir. Sebep basit: bu araçlarda akünün eksi kutbunda akımı ölçen bir sensör vardır ve montajı o sensörün arkasından yapmak aracın kendi hesabını bozar.
Start-stop, aracı kırmızı ışıkta susturup kalkışta tekrar çalıştıran sistemdir. Bunu güvenle yapabilmesi için aracın akünün ne kadar dolu olduğunu ve ne kadar akım çekildiğini sürekli bilmesi gerekir. Kamera ya da park modu kiti bu ölçümün dışından beslenirse araç yanlış veriyle karar verir.
Start-stop aküsü sıradan aküden nasıl ayrılır
Bu araçlarda genelde AGM ya da EFB tipi akü bulunur. İkisi de çok sayıda kısa deşarj ve yeniden dolum döngüsüne dayanacak şekilde üretilmiştir, ama ikisi de derin boşalmayı sevmez. Sıradan kurşun aküye göre yapısı farklıdır, değişiminde izlenen prosedür de farklıdır.
Montaj açısından önemli olan sonuç şudur: park modunda aküyü biraz fazla boşaltmanın bedeli bu araçlarda daha yüksektir. Akü yorulduğunda ilk görünen belirti start-stop sisteminin devreye girmemesi olur; sürücü bunu bir arıza sanır, oysa araç aküyü koruyor demektir.
Bu yüzden start-stop araçlarda park modu kurulumu, aküye ne kadar yük bindiğinin baştan konuşulduğu bir kurulumdur. Kameranın park modunda ne kadar süre kayıt alacağı, aracın her gün mü yoksa haftada bir mi kullanıldığı ve aracın park ettiği yerin aydınlatma durumu bu kararı belirler.
Montajdan önce aracın beslemesi okunur
Start-stop sistemli araçta ilk iş, aküye bakmaktır. Kutup başlarında ek bir modül var mı, akünün üzerinde AGM ya da EFB yazıyor mu, akü bagajda mı motor bölümünde mi duruyor. Bu üç gözlem montajın nasıl kurulacağını baştan belirler, çünkü bagajda akü taşıyan araçlarda şase noktası da kablo güzergâhı da değişir.
İkinci iş sigorta kutusunu okumaktır. Bu araçlarda birden fazla sigorta kutusu bulunur ve bazıları kontak kapandıktan sonra bir süre daha gerilim taşır. Montajda sürekli artı ile kontakla gelen hattın hangi kutudan alındığı not edilir; aynı not sonradan bir arıza arandığında aranan ilk bilgidir.
Üçüncüsü, araçta zaten takılı tüketicilerin görülmesidir. İkinci el araçta önceden takılmış bir takip cihazı, alarm ya da eski bir kamera kiti bulunabilir. Bunlar da aküden akım çeker ve park modu hesabına dahildir; görülmemiş bir tüketici, akü şikâyetinin sebebi aranırken aylarca gözden kaçar.
Eksi nereye bağlanır: akü kutbu mu şase mi
Akünün eksi kutbunun üzerinde kelepçeye geçmiş küçük bir modül varsa o akü akım sensörüdür. Montajda eksi kablosu bu sensörün aracı gören tarafına, yani gövdeye bağlanır; sensörün akü tarafına bağlanan her tüketici aracın ölçümünün dışında kalır.
- Şase noktası olarak fabrikanın hazırladığı, boyası sıyrılmış ve dişli bir cıvata tercih edilir.
- Yeni bir nokta kullanılacaksa temas yüzeyinin boyası ve pası temizlenir; boyalı sac üzerine sıkılan pabuç zamanla direnç yapar.
- Pabuç sıkıldıktan sonra kablo gövdeye sabitlenir; serbest kalan eksi kablosu titreşimde kopma riski taşır.
- Aynı noktada birden fazla pabuç varsa sıkma düzeni bozulmaz, sökülen pabuç aynı sırayla geri takılır.
Artı tarafı ise aracın sigorta kutusundan alınır ve kendi sigortası daima tüketiciye en yakın noktada bulunur. Sürekli artı ile kontakla gelen hattın hangi sigortadan alındığı teslimde yazılır.
Kesme eşiği hangi mantıkla seçilir
Park modu kitleri, akü gerilimi belirli bir değerin altına düştüğünde beslemeyi kesen bir koruma taşır. Bu değer cihazın kendi menüsünde ya da kit üzerindeki anahtarda seçilir. Hangi seçeneklerin bulunduğu her cihazda farklıdır ve ürünün kılavuzunda yazılıdır; o aralığın dışında bir değer uydurmak yerine kılavuzdaki en yüksek kademeden başlanır.
AGM ve EFB akülerde mantık şudur: koruma mümkün olduğu kadar erken kesmeli. Erken kesen ayar, park kaydı süresini kısaltır ama akünün ömrünü korur. Araç sahibi daha uzun kayıt istiyorsa doğru çözüm eşiği düşürmek değil, ek bir besleme kaynağı konuşmaktır.
Araç uzun süre kullanılmayacaksa park modunun tamamen kapatılması da seçenektir; cihazların çoğunda zaman sınırı ayarı da vardır ve bu ayar belirli saat sonunda kaydı kendiliğinden bitirir. Kurulumdan sonra araç bir gece bekletilip sabah ilk çalıştırmada start-stop sisteminin devreye girdiği gözlenir; girmiyorsa önce ayar, sonra bağlantı noktası gözden geçirilir.
Montaj sırasında aracın elektroniğini korumak
Start-stop araçlarda akü sökme işlemi, eski araçlarda olduğu kadar masum değildir. Akü kutbu ayrıldığında bazı araçlarda cam, tavan ve konfor ayarları sıfırlanır, bazılarında ise akü yönetiminin kendi sayacı etkilenir. Bu yüzden montajda akü sökümü zorunlu değilse yapılmaz; zorunluysa işlem öncesi bu durum araç sahibine söylenir.
Akü gerçekten değiştirilmişse araç markasının öngördüğü akü tanıtma işleminin yapılması gerekir. Bu işlem montaj kapsamında değil, aracın elektronik servisinin kapsamındadır ve montaj noktası bunu karıştırmaz.
Kısa kontrol listesi
- Akünün eksi kutbunda akım sensörü var mı diye bakıldı.
- Eksi kablosu sensörün araç tarafındaki şase noktasına, temiz metale bağlandı.
- Artı hattı sigorta kutusundan alındı, kendi sigortası tüketiciye yakın kondu.
- Kesme eşiği cihaz kılavuzundaki yüksek kademeden seçildi, zaman sınırı da ayarlandı.
- Araç bir gece bekletilip sabah start-stop sisteminin çalıştığı doğrulandı.
WebTeknoGaraj, start-stop sistemli araçlarda park modu kurulumunu bu sırayla yapar ve kullanılan besleme noktalarını araç teslim edilirken yazılı olarak verir.